Ramazan Akşamına Beştaş Örnek Uygulama Etkinliği

Millî Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2026 TYMM İlkokul Örnek Ramazan Etkinlikleri kapsamında yer alan “Ramazan Akşamına Türk Dünyasından Bir Oyun: Beştaş” etkinliği, öğrencilerin Türk dünyasında yaygın olarak oynanan geleneksel çocuk oyunlarından biri olan Beştaş oyununu tanımaları, oyunun kültürel bir paylaşım aracı olduğunu fark etmeleri ve oyunu deneyimlemeleri amacıyla hazırlanmış eğlenceli bir kültür aktarımı çalışmasıdır.

Etkinliğin Amacı

“Beştaş” etkinliğinin temel amaçları şunlardır:

• Türk dünyasında yaygın olarak oynanan geleneksel oyunları tanıtmak

• Beştaş oyununun kurallarını öğretmek ve oynatmak

• Ramazan akşamlarında ailece oynanan oyunların kültürel önemini kavratmak

• Öğrencilerin dikkat, el-göz koordinasyonu ve beceri gelişimine katkı sağlamak

• İş birliği ve arkadaşlık ilişkilerini güçlendirmek

• Geleneksel oyunları dijital oyunlarla karşılaştırma imkânı sunmak

• Aile katılımı ile kuşaklar arası kültürel aktarımı sağlamak

Okul Öncesi, İlkokul, Ortaokul, Lise Tüm Ramazan Etkinlikleri için Tıklayınız.

Beştaş Oyunu Hakkında

Beştaş, Türkiye’de ve Türk dünyasının pek çok bölgesinde (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan vb.) yüzyıllardır oynanan geleneksel bir çocuk oyunudur. Genellikle beş küçük taşla oynanan bu oyun, Ramazan akşamlarında ailelerin bir araya geldiği, iftar sonrası keyifli vakit geçirdiği oyunların başında gelir.

Oyunun Özellikleri:

• Malzeme: Beş adet küçük, yuvarlak taş (ceviz büyüklüğünde)

• Oyuncu Sayısı: 2 veya daha fazla kişi (genellikle 2-4 kişi)

• Yaş Grubu: 7 yaş ve üzeri (her yaştan oyuncu oynayabilir)

• Oynanış Zamanı: Özellikle Ramazan akşamları, iftar sonrası

• Oynandığı Yerler: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan

Faydaları:

• El-göz koordinasyonunu geliştirir

• Dikkat ve odaklanma becerisi kazandırır

• Paylaşma ve sıra bekleme alışkanlığı verir

• Sosyal ilişkileri güçlendirir

• Kültürel aktarım sağlar

Uygulama Süreci

1. Hazırlık Aşaması

Materyaller:

• Her grup için 5 adet küçük taş (ceviz büyüklüğünde, yuvarlak ve pürüzsüz taşlar)

• Alternatif olarak boncuk, misket veya küçük oyun taşları

• Oyun kurallarının yazılı olduğu kartlar

• Oyun alanı (düz bir zemin, masa veya sınıf zemini)

• Geleneksel Beştaş oyununu gösteren videolar (isteğe bağlı)

• Türk dünyası haritası ve oyunun oynandığı ülkeleri gösteren görseller

Ön Hazırlık:
Öğretmen tarafından etkinlik öncesinde:

• Beştaş oynamak için uygun taşlar temin edilir (kenarları keskin olmayan, yuvarlak taşlar)

• Oyun kuralları kartları hazırlanır

• İmkân varsa, oyunun farklı ülkelerdeki versiyonları araştırılır

• Sınıfta oyun için uygun alan düzenlenir

2. Giriş ve Motivasyon (15 dakika)

Öğretmen, öğrencilere şu sorularla sohbeti başlatır:

• “Ramazan akşamlarında ailenizle birlikte oyun oynar mısınız?”

• “Hiç taşlarla oynanan bir oyun gördünüz mü veya oynadınız mı?”

• “Büyüklerinizin size öğrettiği geleneksel oyunlar var mı?”

• “Beştaş oyununu hiç duydunuz mu?”

Öğrencilerin cevapları alındıktan sonra öğretmen, Beştaş oyunu hakkında kısa bilgi verir:

“Beştaş, yüzyıllardır Türkiye’de ve Türk dünyasının pek çok ülkesinde oynanan bir oyundur. Özellikle Ramazan akşamlarında, iftar sonrası aileler bir araya gelir, büyükler küçüklere bu oyunu öğretir. Azerbaycan’da, Kazakistan’da, Kırgızistan’da çocuklar da aynı oyunu oynar. Şimdi biz de bu geleneksel oyunu öğreneceğiz ve oynayacağız.”

Öğretmen, dünya haritası veya Türk dünyası haritası üzerinde oyunun oynandığı ülkeleri gösterir.

3. Beştaş Oyununun Tanıtımı ve Kuralların Öğretilmesi (15-20 dakika)

Öğretmen, Beştaş oyununu adım adım anlatır ve gösterir:

1. Aşama: Taşların Hazırlanması

• Beş adet küçük taş düz bir zemine konur

• Taşların boyutları oyuncunun eline rahat sığacak büyüklükte olmalıdır

2. Aşama: Oyunun Başlaması

• Oyuncular sırayla oynar (genellikle taşları atarak sıra belirlenir)

• İlk oyuncu beş taşı avucuna alır, havaya atar ve elinin tersiyle yakalamaya çalışır

• Kaç taş yakaladıysa o kadar puan alır veya sırası o kadar devam eder

3. Aşama: Ana Oyun (6 Bölüm)

Bölüm 1: Birler (Tekler)

• Beş taş yere atılır

• Bir taş seçilir, havaya atılır ve aynı elle yerden bir taş alınır

• Havaya atılan taş yere düşmeden tutulur

• Bu işlem tüm taşlar toplanana kadar tekrarlanır

Bölüm 2: İkiler (Çiftler)

• Taşlar yere atılır

• Havaya taş atılır, yerden iki taş birden alınır

• Tüm taşlar ikişer ikişer toplanır

Bölüm 3: Üçler- Birler

• Taşlar yere atılır

• Havaya taş atılır, yerden üç taş birden alınır

• Ardından kalan bir taş alınır

Bölüm 4: Dörtler

• Taşlar yere atılır

• Havaya taş atılır, yerden dört taş birden alınır

Bölüm 5: Beşler (Cezvelik)

• Beş taş avuçta tutulur, havaya atılır

• El ters çevrilir ve taşlar el üstünde yakalanmaya çalışılır

• Ne kadar taş yakalandıysa o kadar puan kazanılır

Bölüm 6: Köprü (Son Bölüm)

• İki el başparmaklar birleştirilerek bir köprü yapılır

• Taşlar teker teker köprüden geçirilir

• Bu bölüm oyunun en zor kısmıdır

Oyun Kuralları:

• Havaya atılan taşı düşüren oyuncu sırasını kaybeder

• Yerden taş alırken diğer taşlara dokunmak yasaktır

• Tüm bölümleri hatasız tamamlayan oyuncu bir sonraki aşamaya geçer

• En çok bölümü tamamlayan oyuncu oyunu kazanır

Basitleştirilmiş Kurallar (İlkokul Seviyesi):

╔══════════════════════════════════════════╗
║           BEŞTAŞ OYUNU                    ║
║        (Basitleştirilmiş Kurallar)        ║
╠══════════════════════════════════════════╣
║                                          ║
║  1. Beş taşınızı yere koyun               ║
║                                          ║
║  2. Bir taş seçin, havaya atın            ║
║                                          ║
║  3. Aynı elle yerden bir taş alın         ║
║                                          ║
║  4. Havaya attığınız taşı                 ║
║     düşürmeden yakalayın                  ║
║                                          ║
║  5. Taşları teker teker toplayın          ║
║                                          ║
║  6. Düşürürseniz sıra arkadaşınıza geçer  ║
║                                          ║
║  7. En çok taş toplayan kazanır!          ║
║                                          ║
╚══════════════════════════════════════════╝

4. Gösterim ve Deneme (10 dakika)

Öğretmen, oyunu birkaç öğrenciyle gösterir:

• Bir öğrenciyle birlikte taşları yere atar

• Havaya taş atar ve yerden taş almayı gösterir

• Öğrenciler izler ve anlamadıkları noktaları sorar

Ardından tüm öğrenciler kendi taşlarıyla kısa bir deneme yapar:

• Her öğrenci taşlarını yere atar

• Havaya taş atıp yakalamayı dener

• Basit seviyede (birler) taş toplamayı dener

5. Grup Çalışması ve Oynama (25-30 dakika)

Öğrenciler 3-4 kişilik gruplara ayrılır. Her gruba bir set taş verilir. Öğrenciler sırayla oynar.

Grup Düzeni:

Oyun Akışı:

• Her gruptan bir öğrenci başlar

• Sırayla oynarlar

• Öğretmen gruplar arasında dolaşarak rehberlik eder

• Kurallara uyulmasını sağlar

• Zorlanan öğrencilere yardımcı olur

6. Turnuva (15 dakika)

İsteyen gruplar arasında mini bir turnuva düzenlenebilir:

• Her gruptan bir birinci çıkar

• Birinciler kendi arasında oynar

• Sınıf birincisi belirlenir

• Turnuva sonunda tüm katılımcılar alkışlanır

7. Türk Dünyası Bağlantısı (10 dakika)

Öğretmen, Beştaş oyununun Türk dünyasındaki yerini vurgular:

• Azerbaycan’da: “Beşdaş” adıyla oynanır, Ramazan akşamlarının vazgeçilmezidir

• Kazakistan’da: “Bestaş” veya “Bestas” adıyla bilinir, çocukların en sevdiği oyunlardandır

• Kırgızistan’da: “Beş taş” oyunu, göçebe kültürünün izlerini taşır

• Özbekistan’da: “Besh tosh” adıyla oynanır, iftar sonrası ailece oynanır

• Türkmenistan’da: “Bäş daş” olarak bilinir, düğünlerde ve bayramlarda oynanır

Öğrencilere şu soru sorulur:

“Sizce neden bu oyun Türk dünyasının her yerinde aynı şekilde oynanıyor?”

Öğrencilerin cevapları alındıktan sonra özet yapılır:

“Beştaş, ortak kültürümüzün bir parçası. Tıpkı dilimiz, yemeklerimiz, bayramlarımız gibi oyunlarımız da ortak. Bu da bizi birbirimize yakınlaştırıyor.”

8. Aile Katılımı Görevi (5 dakika)

Öğretmen, öğrencilere ev ödevi verir:

“Bu akşam ailenizle birlikte Beştaş oyununu oynayın. Anneannenize, dedenize, annenize veya babanıza bu oyunu sorun. Onlar da çocukken oynamış mı? Nasıl oynarlarmış? Öğrendiklerinizi yarın sınıfta arkadaşlarınızla paylaşın.”

9. Değerlendirme ve Kapanış (10 dakika)

Etkinlik sonunda öğrencilere şu sorular yöneltilir:

• “Beştaş oyununu oynarken zorlandınız mı?”

• “En çok hangi bölümü sevdiniz?”

• “Daha önce hiç böyle taşlarla oynanan bir oyun görmüş müydünüz?”

• “Ailenizle oynamak için sabırsızlanıyor musunuz?”

• “Sizce bilgisayar oyunları mı yoksa Beştaş gibi geleneksel oyunlar mı daha eğlenceli? Neden?”

Öğrencilerin cevapları alındıktan sonra öğretmen kısa bir özet yapar:

“Bugün sadece bir oyun öğrenmedik. Aynı zamanda Türk dünyasındaki kardeşlerimizle ortak bir kültür mirasını paylaştığımızı gördük. Beştaş, yüzyıllardır oynanan ve hâlâ güncelliğini koruyan bir oyun. Umarım siz de bu oyunu ailenize öğretir ve birlikte oynarsınız.”

Farklı Yaş Gruplarına Uyarlamalar

Okul Öncesi (4-6 yaş)

• Oyun çok basitleştirilir

• Sadece taşları toplama (birler) bölümü oynanır

• Taşlar yerine büyük boncuklar veya yumuşak toplar kullanılır

• Rekabet yerine birlikte oynama vurgulanır

• Süre kısaltılır (10-15 dakika)

İlkokul 1-2. Sınıf

• Basitleştirilmiş kurallarla oynanır

• Sadece birler ve ikiler bölümleri öğretilir

• Taşların yuvarlak ve büyük olmasına dikkat edilir

• Öğretmen rehberliği daha fazla olur

• Gruplar daha küçük tutulur (3 kişi)

İlkokul 3-4. Sınıf

• Tüm bölümler öğretilir

• Turnuva düzenlenebilir

• Öğrenciler birbirine öğretebilir

• Farklı ülkelerdeki versiyonları araştırılabilir

Ortaokul (5-8. sınıf)

• Tüm bölümler öğretilir

• Daha karmaşık kurallar (köprü bölümü dahil)

• Turnuva düzenlenir

• Beştaş oyununun matematiksel ve stratejik yönleri tartışılır

• Öğrenciler kendi oyun taşlarını tasarlayabilir

Genişletilmiş Etkinlik Önerileri

1. Taş Tasarımı Atölyesi

Öğrenciler kendi Beştaş taşlarını tasarlar:

• Düz taşlar toplanır

• Akrilik boyalarla boyanır

• Üzerine desenler, Ramazan sembolleri çizilir

• Taşlar cilalanır veya verniklenir

• Her öğrenci kendi özel taş setini oluşturur

2. Beştaş Turnuvası

Okul genelinde Beştaş turnuvası düzenlenir:

• Sınıf birincileri belirlenir

• Sınıflar arası turnuva yapılır

• Okul birincisi seçilir

• Turnuva, Ramazan ayı boyunca devam eder

3. Aile Katılımlı Beştaş Gecesi

Okulda bir “Ailece Beştaş Gecesi” düzenlenir:

• Veliler okula davet edilir

• Aileler çocuklarıyla birlikte Beştaş oynar

• Büyükler kendi çocukluk anılarını anlatır

• Kuşaklar arası turnuva yapılır

4. Beştaş ve Matematik

Beştaş oyununun matematiksel yönleri incelenir:

• Kaç farklı kombinasyon olduğu hesaplanır

• Olasılık hesapları yapılır

• Stratejik hamleler tartışılır

5. Dijital Beştaş

Öğrenciler, Beştaş oyununun dijital versiyonunu tasarlar:

• Oyunun kurallarını kodlama (imkân varsa)

• Kağıt üzerinde oyun prototipi hazırlama

• Oyun kartları oluşturma

Beştaş Oyunu Kuralları Kartı (Öğrenciler İçin)

╔════════════════════════════════════════════════════╗
║                BEŞTAŞ OYUNU KURALLARI               ║
╠════════════════════════════════════════════════════╣
║                                                    ║
║  📌 OYUN İÇİN GEREKLİLER:                           ║
║  5 tane küçük, yuvarlak taş                         ║
║  2 veya daha fazla oyuncu                            ║
║  Düz bir zemin                                       ║
║                                                    ║
║  🎯 OYUNUN AMACI:                                    ║
║  Taşları düşürmeden tüm bölümleri tamamlamak         ║
║                                                    ║
║  📋 OYUN BÖLÜMLERİ:                                  ║
║                                                    ║
║  1. BİRLER (TEKLER):                                 ║
║     • Taşları yere at                                ║
║     • Bir taş seç, havaya at                         ║
║     • Aynı elle yerden bir taş al                    ║
║     • Havadaki taşı yakala                            ║
║     • Tüm taşlar bitene kadar devam et                ║
║                                                    ║
║  2. İKİLER (ÇİFTLER):                                ║
║     • Aynı işlem, ama yerden iki taş al              ║
║                                                    ║
║  3. ÜÇLER-BİRLER:                                    ║
║     • Önce üç taş al, sonra bir taş al               ║
║                                                    ║
║  4. DÖRTLER:                                         ║
║     • Dört taşı birden al                            ║
║                                                    ║
║  5. CEZVELİK:                                        ║
║     • Taşları havaya at, el üstünde yakala           ║
║                                                    ║
║  6. KÖPRÜ:                                           ║
║     • İki el başparmak birleşir (köprü)              ║
║     • Taşlar teker teker köprüden geçirilir          ║
║                                                    ║
║  ⚠️ ÖNEMLİ KURALLAR:                                  ║
║  • Taş düşüren sırayı kaybeder                        ║
║  • Yerden taş alırken diğer taşlara dokunmak yasak   ║
║  • Sırayla oynanır                                    ║
║  • Hata yapana kadar sıra devam eder                  ║
║                                                    ║
║  🏆 KAZANAN:                                          ║
║  Tüm bölümleri en az hatayla tamamlayan oyuncu       ║
║                                                    ║
╚════════════════════════════════════════════════════╝

Öğretmenlere Yönelik İpuçları

1. Taş Seçimi: Taşların yuvarlak, pürüzsüz ve çocukların ellerine uygun büyüklükte olmasına dikkat edin. Kenarları keskin taşlar kullanmayın.

2. Sabırlı Olun: Özellikle ilk defa oynayan çocuklar taşları düşürebilir. Sabırlı olun ve teşvik edin.

3. Basitten Başlayın: Önce birler bölümünü öğretin, diğer bölümlere zamanla geçin.

4. Grup Düzeni: Grupları oluştururken daha önce oynayanlarla oynamayanları dengeleyin. Bilen öğrenciler diğerlerine öğretebilir.

5. Motivasyon: Rekabet yerine eğlenceyi vurgulayın. Turnuva yapacaksanız herkesin katılımını ödüllendirin.

6. Kültürel Bağlam: Oyunu anlatırken sadece kuralları değil, kültürel bağlamını da anlatın. Ramazan akşamları, ailece oynanan oyunlar, komşuluk ilişkileri gibi.

Değerlendirme Formu

Velilere Bilgilendirme Notu

Değerli Velilerimiz,

Okulumuzda Ramazan ayı etkinlikleri kapsamında "Ramazan Akşamına Türk Dünyasından
Bir Oyun: Beştaş" adlı bir etkinlik gerçekleştirdik. Bu etkinlikte öğrencilerimiz:

- Yüzyıllardır Türk dünyasında oynanan geleneksel Beştaş oyununu öğrendiler
- Oyunun kurallarını uygulamalı olarak deneyimlediler
- Beştaş oyununun Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan gibi
  ülkelerde de oynandığını ve ortak kültürümüzün bir parçası olduğunu öğrendiler
- Ramazan akşamlarında ailece oynanan oyunların kültürel önemini kavradılar

Beştaş oyunu, çocukların:
- El-göz koordinasyonunu geliştirir
- Dikkat ve odaklanma becerisini artırır
- Sabırlı olmayı öğretir
- Sosyal ilişkileri güçlendirir
- Kültürel mirasımızı tanımasına katkı sağlar

Sizlerden ricamız, bu akşam çocuğunuzla birlikte Beştaş oyununu oynamanız,
ona bu oyunu sizin çocukluğunuzda nasıl oynadığınızı anlatmanızdır.
Varsa aile büyüklerinden öğrendiğiniz farklı versiyonları da paylaşabilirsiniz.

Çocuğunuza şu soruları sorarak etkinlik hakkında sohbet edebilirsiniz:
- "Beştaş oyununu nasıl oynadınız?"
- "En çok hangi bölümü sevdin?"
- "Hangi ülkelerde bu oyun oynanıyormuş?"
- "Bana da öğretir misin?"

Ramazan ayının birlik, beraberlik ve paylaşma duygularını hep birlikte
yaşamak dileğiyle...

Saygılarımızla,
Sınıf Öğretmeni

“Ramazan Akşamına Türk Dünyasından Bir Oyun: Beştaş” etkinliği, öğrencilerin geleneksel oyun kültürümüzü tanımaları, Türk dünyasındaki ortak değerleri keşfetmeleri ve Ramazan akşamlarının manevi iklimini eğlenceli bir şekilde deneyimlemeleri amacıyla hazırlanmış anlamlı bir kültür aktarımı çalışmasıdır.

Bu etkinlik sayesinde öğrenciler:

• Yüzyıllardır oynanan geleneksel Beştaş oyununu öğrenir

• El-göz koordinasyonu ve dikkat becerileri gelişir

• Türk dünyasındaki kardeş ülkelerle ortak kültürel mirası keşfeder

• Ramazan akşamlarında ailece vakit geçirme geleneğini tanır

• Dijital oyunlar dışında da eğlenceli aktiviteler olduğunu fark eder

• Aile büyükleriyle kuşaklar arası iletişim kurma fırsatı bulur

Beştaş, sadece bir oyun değil; aynı zamanda kültürel kimliğimizin, ortak değerlerimizin ve Ramazan gecelerinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu etkinlikle öğrenciler, geçmişle bugün arasında bir köprü kurar, aile büyüklerinin çocukluk anılarına ortak olur ve kendi Ramazan hatıralarını oluştururlar.