Sahura Uyandıran Ritimler Örnek Uygulama Etkinliği

Millî Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 2026 TYMM İlkokul Örnek Ramazan Etkinlikleri kapsamında yer alan “Sahura Uyandıran Ritimler” etkinliği, öğrencilerin Ramazan davulcusu geleneğini tanımalarını, kültürel farkındalık kazanmalarını ve ritimle ifade ile iş birliği becerilerini geliştirmelerini amaçlayan eğlenceli ve öğretici bir müzik etkinliğidir. Bu etkinlik, geçmişten günümüze kültürel bir gelenek olarak yaşatılan Ramazan davulcusu geleneğini öğrencilere deneyimleme fırsatı sunar.

“Sahura Uyandıran Ritimler” etkinliği, öğrencilerin Ramazan davulcusu geleneğini tanımalarını, kültürel mirasımızı yaşayarak öğrenmelerini sağlayan, aynı zamanda müziksel ve yaratıcı becerilerini geliştiren çok yönlü bir eğitim çalışmasıdır.

Bu etkinlik sayesinde öğrenciler:

• Ramazan davulcusu geleneğini tanır ve kültürel önemini kavrar

• Atık malzemelerden müzik aleti yaparak yaratıcılık ve çevre bilinci geliştirir

• Ritim duygusu ve müzikal beceriler kazanır

• Ramazan manilerini öğrenerek sözlü kültür mirasımızı tanır

• Canlandırma yaparak empati ve ifade becerileri geliştirir

• Grup çalışmasıyla iş birliği ve birlikte üretme becerisi kazanır

Etkinliğin Amacı

“Sahura Uyandıran Ritimler” etkinliğinin temel amaçları şunlardır:

• Ramazan davulcusu geleneğini tanıtmak ve kültürel önemini kavratmak

• Öğrencilerin ritim duygusunu ve müzikal becerilerini geliştirmek

• Atık materyallerden müzik aleti yaparak yaratıcılığı ve çevre bilincini desteklemek

• İş birliği ve birlikte ritim tutma becerisi kazandırmak

• Ramazan manilerini öğrenmek ve söylemek

• Dinleme, takip etme ve liderlik becerilerini geliştirmek

• Kültürel mirasa karşı farkındalık oluşturmak

Okul Öncesi, İlkokul, Ortaokul, Lise Tüm Ramazan Etkinlikleri için Tıklayınız.

Etkinliğin İçeriği ve Kavramlar

Etkinlik kapsamında ele alınabilecek temel kavramlar:

Uygulama Süreci

1. Hazırlık Aşaması

Materyaller:

Her öğrenci veya grup için:

• Boş karton kutular (değişik boyutlarda)

• Plastik kovalar

• Kavanoz kapakları

• Tahta kaşıklar

• Ritim çubukları (kalem veya çubuklar)

• Plastik su şişeleri

• Konserve kutuları (kenarları bantlanmış)

• Balonlar (davul yapmak için)

• Yapıştırıcı, bant, ip

• Renkli kâğıtlar, boyalar, süsleme malzemeleri

• Ramazan manileri metinleri

Ön Hazırlık:
Öğretmen tarafından etkinlik öncesinde aşağıdaki hazırlıklar yapılır:

1. Atık materyaller toplanır (velilerden destek istenebilir)

2. Ramazan davulcusu videoları veya ses kayıtları hazırlanır

3. Ramazan manileri metinleri çoğaltılır

4. Ritim kalıpları hazırlanır (basit ritim notaları)

2. Giriş ve Motivasyon (15-20 dakika)

Öğretmen, öğrencilere şu sorularla sohbeti başlatır:

• “Ramazan’da gece uyandığınız oldu mu?”

• “Sizi gece uyandıran bir ses duydunuz mu?”

• “Hiç Ramazan davulcusu gördünüz mü?”

• “Davul sesi duyunca ne hissedersiniz?”

Öğrencilerin verdiği cevaplar dinlendikten sonra öğretmen, Ramazan davulcusu geleneğini anlatır:

Ramazan Davulcusu Geleneği:

“Ramazan davulcusu, eskiden beri süregelen bir geleneğimizdir. Ramazan ayı boyunca her gece, sahur vaktinden önce davulcular sokak sokak dolaşır, davul çalar ve mani söyler. İnsanları sahura kaldırmak için çalınan bu davul sesi, aynı zamanda mahalleye neşe ve Ramazan coşkusu getirir. Davulcular sadece davul çalmakla kalmaz, aynı zamanda eğlenceli maniler söyleyerek insanları gülümsetir. Ramazan sonunda da mahalle sakinleri davulcuya bahşiş verir.”

Öğretmen, varsa bir Ramazan davulcusu videosu veya ses kaydı dinletir. Ardından etkinliğin amacını açıklar:

“Bugün sizlerle birlikte kendi Ramazan davullarımızı yapacağız ve Ramazan davulcusu rolü oynayacağız. Kendi ritimlerimizi oluşturacak, maniler söyleyeceğiz.”

3. Ramazan Davulu Yapımı (30-35 dakika)

Öğrenciler, atık materyallerden kendi Ramazan davullarını yaparlar. Bu aşamada bireysel veya grup çalışması yapılabilir.

Davul Yapımı İçin Farklı Teknikler:

Teknik 1: Kutu Davul

• Boş bir karton kutu alınır

• Kutunun üst yüzeyine gergin bir şekilde kâğıt veya ince karton yapıştırılır

• Kutunun yanlarına ip geçirmek için delikler açılır ve ip takılır (boyna asmak için)

• Kutu, renkli boyalarla ve Ramazan temalı süslemelerle dekore edilir

Teknik 2: Balon Davul

• Büyük bir kavanoz veya teneke kutunun ağzına balon geçirilir

• Balon gergin bir şekilde bağlanır (bantla sabitlenebilir)

• Balona vurulduğunda davul sesine benzer bir ses çıkar

Teknik 3: Kova Davul

• Plastik bir kova ters çevrilir

• Kovanın dibine tahta kaşıkla vurulur

• Kova, simli boyalarla ve pullarla süslenir

Teknik 4: Teneke Davul

• Büyük bir konserve kutusu (kenarları bantlanmış)

• Kutunun üzerine ip geçirilir

• Tahta kaşık veya çubukla çalınır

Süsleme:
Öğrenciler yaptıkları davulları Ramazan temalı figürlerle süsler:

• Hilal ve yıldızlar

• “Hoş Geldin Ramazan” yazıları

• Fenerler

• Cami resimleri

• Renkli bantlar ve simler

4. Ritim Çalışması (20-25 dakika)

Davullar hazırlandıktan sonra ritim çalışmalarına geçilir.

Basit Ritim Kalıpları:

Öğretmen, basit ritim kalıplarını gösterir ve öğrencilerin tekrarlamasını ister:

Ritimler yazılı olarak tahtaya yazılabilir veya sözlü olarak öğretilebilir.

Ritim Çalışması Aşamaları:

1. Öğretmen Liderliğinde: Öğretmen bir ritim çalar, öğrenciler tekrarlar.

2. Birlikte Çalma: Tüm sınıf aynı ritmi birlikte çalar.

3. Sırayla Çalma: Her öğrenci sırayla bir ritim çalar, diğerleri dinler.

4. Ritim Eşliğinde Yürüme: Ritim tutarken yerinde sayma veya yürüme.

5. Mani Öğrenme ve Söyleme (20 dakika)

Öğretmen, Ramazan manilerini öğrencilere öğretir:

Örnek Ramazan Manileri:

Mani Söyleme Teknikleri:

• Maniler belirli bir melodiyle söylenir (öğretmen örnek bir melodiyle okuyabilir)

• Mani söylenirken davul ritmiyle eşlik edilir

• İki gruba ayrılarak karşılıklı mani söylenebilir

• Her öğrenci sırayla bir mani dörtlüğü söyleyebilir

6. Canlandırma: Ramazan Davulcusu (25-30 dakika)

Bu aşamada öğrenciler, Ramazan davulcusu rolü yaparak bir canlandırma gerçekleştirir.

Canlandırma 1 – Mahalle Turu:

• Sınıf bir mahalle gibi düzenlenir (sıralar evleri temsil eder)

• Bir öğrenci davulcu olur, davulunu boynuna asar

• Davulcu sınıfta dolaşır, davul çalar ve mani söyler

• Diğer öğrenciler “pencerelerden” bakar, davulcuya el sallar

• İsteyen öğrenciler davulcuya bahşiş verir (çikolata, şeker vb.)

Canlandırma 2 – Sırayla Davulcu:

• Öğrenciler sırayla davulcu olur

• Her öğrenci kendi ritmini çalar ve bir mani söyler

• Diğer öğrenciler alkışla eşlik eder

Canlandırma 3 – Grup Davulcuları:

• Sınıf gruplara ayrılır, her grup bir mahalle olur

• Her gruptan bir davulcu çıkar

• Gruplar sırayla kendi davulcularını sunar

• En iyi ritim ve mani seçilir

7. Birlikte Ritim ve Mani Şöleni (15 dakika)

Tüm sınıf birlikte bir ritim ve mani şöleni düzenler:

1. Toplu Ritim: Tüm öğrenciler birlikte aynı ritmi çalar.

2. Mani Korosu: Herkes birlikte bir mani söyler.

3. Ritim ve Mani: Ritim eşliğinde mani söylenir.

4. Final: Büyük bir final vuruşuyla etkinlik tamamlanır.

8. Değerlendirme ve Kapanış (10-15 dakika)

Etkinlik sonunda, öğrencilerle birlikte değerlendirme yapılır:

Soru-Cevap:

• “Kendi davulunuzu yaparken neler hissettiniz?”

• “Ramazan davulcusu olmak nasıl bir duyguydu?”

• “En çok hangi maniyi beğendiniz?”

• “Ritim tutarken zorlandınız mı?”

• “Bu geleneğin günümüzde devam etmesi sizce önemli mi? Neden?”

Duygu Paylaşımı:
Her öğrenci, etkinlikle ilgili tek kelimeyle duygusunu ifade eder:

• “Eğlendim”, “Öğrendim”, “Mutluyum”, “Heyecanlandım”, “Gururluyum”

Öğretmen, etkinliğin kazanımlarını özetleyerek kapanış yapar:

“Bugün Ramazan davulcusu geleneğimizi öğrendik. Kendi davullarımızı yaptık, ritim tuttuk, maniler söyledik. Bu güzel geleneğimizin yaşatılması gerektiğini bir kez daha anladık. İnşallah bu Ramazan evinizde de davul sesleri duyar, maniler söylersiniz.”

Farklı Yaş Gruplarına Uyarlamalar

Okul Öncesi (4-6 yaş)

Okul öncesi dönem için etkinlik basitleştirilerek uygulanır:

Uygulama:

• Davul yapımı yerine hazır ritim aletleri kullanılır (marakas, zil, tef)

• Basit ritimler öğretilir (DUM-DUM, TEK-TEK gibi)

• Maniler çok kısa ve basit seçilir

• Hareketli oyunlarla birleştirilir

Örnek Oyun:
“Davulcu Geldi” oyunu: Öğretmen davul çalar, çocuklar ritme göre yürür, davul durunca donar.

İlkokul 1-2. Sınıf

Bu yaş grubu için etkinlik şu şekilde uygulanabilir:

Uygulama:

• Basit kutu davullar yapılır

• 2-3 ritim kalıbı öğretilir

• Kısa maniler ezberlenir

• Grup çalışmasıyla basit canlandırmalar yapılır

Ek Etkinlik:
Öğrenciler, evde ailelerine öğrendikleri manileri söyler.

İlkokul 3-4. Sınıf

Bu yaş grubunda etkinlik daha kapsamlı uygulanabilir:

Uygulama:

• Daha karmaşık davullar yapılır (balonlu davul, kova davul)

• 4-5 ritim kalıbı öğretilir

• Maniler ezberlenir ve kendi manilerini yazmaları teşvik edilir

• Detaylı canlandırmalar yapılır

Ek Etkinlik:
Öğrenciler, kendi Ramazan manilerini yazar ve sınıfta sergiler.

Ortaokul (5-8. Sınıf)

Ortaokul düzeyinde etkinlik derinleştirilebilir:

Uygulama:

• Farklı yörelerin Ramazan davulu gelenekleri araştırılır

• Karmaşık ritim kalıpları öğrenilir

• Manilerin edebi özellikleri incelenir

• Bir Ramandan davulcusu röportajı yapılabilir

Ek Etkinlik:
Okulda bir “Ramazan Davulcuları Şenliği” düzenlenebilir.

Genişletilmiş Etkinlik Örnekleri

1. Ritim Orkestrası Kurma

Sınıf, bir Ramazan ritim orkestrası kurar:

• Davul Grubu: Kutu davul, kova davul, teneke davul çalanlar

• Vurmalı Grup: Kaşık, çubuk, zil çalanlar

• Mani Grubu: Mani söyleyenler

• Şef: Öğretmen veya bir öğrenci

Orkestra, birlikte çalışarak bir ritim gösterisi hazırlar ve diğer sınıflara sunar.

2. Mahalle Turu Canlandırması

Sınıf, büyük bir mahalle canlandırması yapar:

• Sınıfın bir bölümü sokak, bir bölümü evler olur

• Evlerde pencereler, kapılar yapılır

• Bir öğrenci davulcu olur, sokağı dolaşır

• Evlerdeki öğrenciler uyanır, pencerelere çıkar

• Davulcuya mani söyler, bahşiş verirler

3. Mani Yazma Atölyesi

Öğrenciler, kendi Ramazan manilerini yazar:

Mani Yazma Kuralları:

• Dört dizeden oluşur

• 1., 2. ve 4. dizeler kafiyeli olur

• 3. dize serbesttir

• Ramazan’la ilgili bir konu işlenir

Örnek Öğrenci Manileri:

“Davulumu çalarım,
Sokak sokak gezerim.
Ramazan müjdesini,
Her eve söylerim.”

“Sahur vakti gelince,
Davul sesi duyulur.
Herkes uyanır hemen,
Oruçlar tutulur.”

4. Ritim Kartları Oluşturma

Öğrenciler, farklı ritim kalıplarının yazılı olduğu kartlar hazırlar:

• Her kartta bir ritim kalıbı yazılıdır

• Kartlar karıştırılır, bir öğrenci kart çeker

• Çekilen karttaki ritim çalınır

• Diğer öğrenciler aynı ritmi tekrarlar

5. Dijital Ritim Çalışması

Bilişim teknolojileri kullanılarak dijital ritim çalışmaları yapılabilir:

• Tablet veya bilgisayarda ritim uygulamaları kullanılır

• Öğrenciler dijital ortamda ritim oluşturur

• Oluşturulan ritimler sınıfla paylaşılır

Ramazan Manileri (Derleme)

Geleneksel Ramazan Manileri:

“Sahur vakti yaklaştı,
Davullar çalınmaya başladı.
Kalkın ey müminler,
Ramazan geldi hoş geldi.”

“Bu gece sahur gecesi,
Davul çalar herkes uyanır.
Tutulur niyetler,
Oruçlar başlanır.”

“Davulcuyum dolaşırım,
Mahalle mahalle gezerim.
Her kapıya mani söyler,
Ramazan’ı müjdelerim.”

“Bir ay boyunca çalarız,
Sahurlara uyandırırız.
Ramazan’ın neşesini,
Herkese yaşatırız.”

“Kalkın sahura kalkın,
Davul sesini duyun.*
Oruç niyetinizi alın,
Allah’a şükürler sunun.”

Çocuklar İçin Maniler:

“Mini mini ellerim,
Davul çalar eğlenirim.
Ramazan’ın neşesiyle,
Coşarım sevinirim.”

“Davulum var elimde,
Ritim ritim çalarım.
Ramazan gelince,
Sevinçle oynarım.”

“Sokak sokak gezerim,
Mani söyler eğlenirim.
Arkadaşlar toplanır,
Hep birlikte gülerim.”

“Sahur vakti gelince,
Uyanırım hemen ben.
Davul sesi duyunca,
Sevinirim eğlenirim.”

“Ramazan ayı geldi,
Davulcular çaldı.
Oruçlar tutulacak,
Gönüller şenlendi.”

Öğretmenlere Yönelik İpuçları

Ritim Öğretimi İçin İpuçları

1. Basitten Başlayın: Çok basit ritimlerle başlayın, zamanla karmaşıklaştırın.

2. Görsel Destek: Ritimleri görsel sembollerle gösterin (DUM için büyük daire, TEK için küçük nokta).

3. Beden Perküsyonu: Önce beden perküsyonu (el çırpma, dizlere vurma, ayak vurma) ile ritim duygusunu geliştirin.

4. Tekrar Ettirin: Ritimleri birkaç kez tekrarlatarak pekiştirin.

5. Oyunlaştırın: Ritim çalışmasını oyuna dönüştürün (ritim sıcak-soğuk oyunu, ritim eşliğinde yürüme-durma).

Davul Yapımı İçin İpuçları

1. Güvenlik: Kullanılan malzemelerin keskin kenarlarının olmamasına dikkat edin. Konserve kutularının kenarlarını bantlayın.

2. Ses Kalitesi: Farklı malzemelerin farklı sesler çıkardığını gösterin. Hangi malzemenin daha iyi ses çıkardığını keşfedin.

3. Kişiselleştirme: Her öğrencinin davulunu kendine özgü süslemesine izin verin.

4. Dayanıklılık: Yapılan davulların en az birkaç kullanıma dayanıklı olmasına özen gösterin.

Mani Öğretimi İçin İpuçları

1. Ezgi Ekleyin: Manileri basit bir ezgiyle söyleyin, öğrencilerin ezberlemesi kolaylaşır.

2. Tekrar Edin: Her gün bir mani tekrarlayarak pekiştirin.

3. Görsel Kartlar: Manileri görsel kartlara yazın ve sınıfta sergileyin.

4. Yarışma Düzenleyin: En güzel mani söyleme yarışması yapın.

Değerlendirme Formu

Velilere Gönderilecek Bilgilendirme Notu

Değerli Velilerimiz,

Okulumuzda Ramazan ayı etkinlikleri kapsamında "Sahura Uyandıran Ritimler"
adlı bir etkinlik gerçekleştirdik. Bu etkinlikte öğrencilerimiz:

- Ramazan davulcusu geleneğini tanıdılar
- Atık malzemelerden kendi davullarını yaptılar
- Ritim tutma becerisi kazandılar
- Ramazan manileri öğrendiler ve söylediler
- Davulcu canlandırması yaparak bu geleneği deneyimlediler

Sizlerden ricamız, evde de çocuğunuzla birlikte Ramazan manileri
söylemeniz, ona geçmişteki Ramazan davulcusu anılarınızı anlatmanızdır.
Çocuğunuzun yaptığı davulu evde çalmasına izin vererek onun bu
kültürel mirası yaşatmasına katkıda bulunabilirsiniz.

Çocuğunuza şu soruları sorarak etkinlik hakkında sohbet edebilirsiniz:
- "Kendi davulunu nasıl yaptın?"
- "Hangi manileri öğrendin? Bana söyler misin?"
- "Ramazan davulcusu olmak nasıl bir duyguydu?"
- "Bizim ailemizde Ramazan davulu geleneği var mı?"

Ramazan ayının birlik, beraberlik ve paylaşma duygularını hep birlikte
yaşamak dileğiyle...

Saygılarımızla,
Sınıf Öğretmeni

Etkinlik, sadece bir müzik çalışması olmanın ötesinde, öğrencilerin Ramazan ayının kültürel zenginliğini deneyimlemelerine, geçmişle bağ kurmalarına ve kültürel mirasımızı gelecek nesillere aktarma bilinci kazanmalarına katkı sağlamaktadır. Davul sesleri ve maniler eşliğinde geçen bu eğlenceli etkinlik, öğrencilerin Ramazan ayına dair unutulmaz anılar biriktirmesine olanak tanır.