Yeşilay Haftası 5 Mart Ortaokul Örnek Etkinlikler Uygulaması

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 5 Mart 2026 Perşembe günü tüm okullarda eş zamanlı uygulanacak “Yeşilay’ı Tanıyalım” oturumları için ortaokul öğrencilerine özel hazırlanan etkinlik kitapçığı, öğrencilerin aktif katılımını ve problem çözme becerilerini geliştirmeyi hedefleyen uygulamalarla dikkat çekiyor. 40 dakikalık ders süresine göre planlanan etkinlikler, renkli bir oyunla başlayıp şifre çözme ve afiş tasarımıyla devam ediyor.

İşte ortaokullarda 5 Mart Perşembe günü uygulanacak etkinliklerin adım adım örnekleri:

Etkinlik 1: Renk Kapmaca (Isınma Oyunu)

Süre: 5 dakika

Uygulama Örneği: Öğretmen, etkinlik öncesinde “Ek.1.1. Renk Listesi”nden sınıf mevcudu kadar renk fişi hazırlar. Küçük kâğıtlara kırmızı, mavi, yeşil, sarı, turuncu, mor, pembe, siyah, beyaz, kahverengi gibi renkleri sınıf mevcuduna göre çoğaltarak yazar ve katlar.

Sınıfta geniş bir alan oluşturulur. Yere, sınıf mevcudunun bir eksiği kadar renk fişi yerleştirilir. Öğrenciler kura ile renklerini çeker. Bir öğrenci ebe seçilir.

Öğretmen öğrencilere talimat verir:
“Herkese merhaba! Bugün Yeşilay’ı tanıyacağımız etkinlikler yapacağız. Şimdi renklerle ilgili bir oyun oynayacağız. Herkes kendine verilen renk fişini alsın. Ebe hariç herkes yerdeki kâğıtların üzerinde duracak. Ben size renkler veya kelimeler söyleyeceğim, siz de buna göre yer değiştireceksiniz:

• Söylediğim renk kimde varsa, onlar yer değiştirecek.

• ‘Rengârenk’ dediğimde herkes yer değiştirecek.

• ‘Yeşilay’ dediğimde ise ‘Ye-şi-lay’ diyerek 3 kez alkışlayacaksınız.

• ‘Yeşil’ dediğimde sadece yeşil renge sahip olanlar yer değiştirecek, ‘Yeşilay’ dediğimde ise alkışlayacaksınız. Yani farklı şeyler yapacağız, dikkatli olup şaşırmamaya çalışın.

Ebe de boşta kalan kâğıdı kapmaya çalışacak. Kâğıda yerleşemeyen ve açıkta kalan yeni ebe olacak.”

Oyun başlar. Öğretmen sırayla:

• “Mavi!” (Maviler yer değiştirir)

• “Kırmızı!” (Kırmızılar yer değiştirir)

• “Rengârenk!” (Herkes yer değiştirir)

• “Yeşil!” (Yeşiller yer değiştirir, ebe boş kâğıdı kapmaya çalışır)

• “Yeşilay!” (Herkes “Ye-şi-lay” diyerek üç kez alkışlar)

Açıkta kalan öğrenci yeni ebe olur. Oyun 5 dakika boyunca devam eder. Amaç eğlenceli vakit geçirirken dikkat ve tepki becerilerini geliştirmektir, kazanan ya da kaybeden yoktur.

Alternatif Uygulama: Sınıf oturma düzeninde ise sıra kapmaca şeklinde oynanabilir. Alan yetersizse öğrenciler kâğıtları top yapıp birbirine atar, ebe boşta kalan topu yakalamaya çalışır.

Etkinlik 2: Şifreyi Çöz (Grup Çalışması)

Süre: 15 dakika

Uygulama Örneği: Öğretmen, sınıfı 10 gruba ayırır. Her gruba bir “Alfabe Deşifre Kartı” (Ek.1.2) ve bir “Şifreli Metin” (Ek.1.3) verir. Şifreli metinler, semboller ve işaretlerle yazılmış, Yeşilay hakkında bilgiler içeren metinlerdir.

Öğretmen talimat verir:
“Bugün Yeşilay’ı tanıyacağınızı söylemiştim. Bunun için önce şifreleri çözeceksiniz. Her grubun elinde bir şifreli metin ve bu metni çözmek için bir deşifre tablosu var. Her sembol bir harfe karşılık geliyor. Tabloyu kullanarak metninizdeki sembolleri çözün ve Yeşilay’la ilgili önemli bilgileri keşfedin. Bunun için 10 dakikanız var. Süre sonunda her grup bulduğu bilgiyi sınıfla paylaşacak.”

Gruplar çalışmaya başlar:

1. Grup ellerindeki şifreli metni çözmek için deşifre kartını kullanır. Sembolleri tek tek harflere dönüştürürler:

• “?” sembolü = Y

• “?” sembolü = E

• “α” sembolü = Ş

• “6” sembolü = İ

• “2” sembolü = L

• “9” sembolü = A

• “Σ” sembolü = Y (tekrar)

10 dakika sonunda 1. grup şu cümleyi bulur: “Yeşilay 1920 yılında, Kurtuluş Savaşı döneminde, gençlerimizi ve ülkemizi ele geçirmek için dağıtılan alkollü içeceklere bağımlı olunmasını önlemek için kurulmuştur.”

Süre bitiminde gruplar sırayla buldukları cümleleri okur:

• 2. Grup: “Yeşilay, ülkemizin en köklü sivil toplum kuruluşlarından biridir. 102 yıldan uzun bir süredir bağımlılıklarla mücadele etmekte ve sağlıklı yaşam için çalışmaktadır.”

• 3. Grup: “1934 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhurbaşkanlığı, İsmet İnönü’nün Başbakanlığında, ‘Kamu Yararına Çalışan Dernek Statüsü’ verilmiştir.”

• 4. Grup: “Kuruluşundan günümüze bağımlılık türleri arttıkça Yeşilay’ın da çalışma alanları çeşitlenmiştir.”

• 5. Grup: “Günümüzde Yeşilay, dünyada tüm bağımlılık alanlarıyla çalışan en önemli sivil toplum kuruluşlarından biridir.”

• 6. Grup: “Tütün, madde, alkol, kumar ve teknoloji gibi bağımlılıklar sebebiyle sağlığımızın zarar görmesini engellemek Yeşilay’ın temel hedefidir.”

• 7. Grup: “Bağımlılık, kişinin bir madde veya eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesine benzer.”

• 8. Grup: “Çok ciddi bir problem olan bağımlılık; kişinin bedensel ve zihinsel sağlığını olumsuz etkiler.”

• 9. Grup: “Bağımlı kişiler, bu kadar zarar vermesine rağmen bağımlı olunan madde veya davranışı bırakmakta çok zorlanırlar.”

• 10. Grup: “Yeşilay, binlerce gönüllüsüyle bağımlılıklara karşı bilimsel yöntemlerle mücadele etmektedir.”

Tüm gruplar cümlelerini okuduktan sonra öğretmen sorular sorar:

• “Bu bilgiler arasında dikkatinizi en çok ne çekti?”

• “Yeşilay’ın hangi görevini daha önce bilmiyordunuz?”

• “Bağımlılık neden ciddi bir problemdir?”

Öğrencilerin cevapları alındıktan sonra öğretmen Yeşilay’ı özetler ve YEDAM hakkında bilgi verir.

Alternatif Uygulama: Süre yetmezse şifreli metin sayısı azaltılabilir. Zorlanan gruplara çözümler verilebilir.

Etkinlik 3: Yeşilay Haftası Afiş Çalışması (Grup Tasarımı)

Süre: 20 dakika

Uygulama Örneği: Öğretmen, şifre çözme etkinliğinden sonra öğrencilere bugün öğrendiklerini pekiştirmek için afiş hazırlayacaklarını söyler.

“Şimdi bugün öğrendiklerinizi diğer insanlarla paylaşmak için Yeşilay Haftası’na özel afişler hazırlayacaksınız. Gruplarınızla önce bir slogan ya da Yeşilay’ı insanlara anlatacak bir cümle bulun. Ardından bu slogan etrafında afişlerinizi tasarlayın.”

Öğretmen her gruba büyük boy kartonlar ve renkli kalemler dağıtır. Gruplar çalışmaya başlar:

1. Grup slogan olarak şifrede öğrendikleri “Yeşilay 102 yıldır bağımlılıklarla mücadele ediyor” cümlesini seçer. Kartona büyük bir “102” rakamı çizerler, rakamın içine Yeşilay amblemi ve bağımlılık türlerini simgeleyen semboller (sigara, şişe, oyun konsolu, kumar fişi) yerleştirirler.

2. Grup “Bağımlılık kontrolü kaybetmektir, Yeşilay kontrolü geri kazandırır” sloganını bulur. Bir el resmi çizerler, elin parmaklarına bağımlılık türlerini yazarlar, elin bileğinden itibaren Yeşilay’ın kurtarıcı el olarak uzandığını gösterirler.

3. Grup “Atatürk’ün emaneti, Yeşilay’la geleceğe” sloganını kullanır. Atatürk’ün bir portresi ve yanında Yeşilay amblemi ile “Kamu Yararına Çalışan Dernek 1934” yazısını eklerler.

4. Grup “Bağımlılık türleri artıyor, Yeşilay çeşitleniyor” sloganıyla bir afiş hazırlar. Eski ve yeni bağımlılık türlerini karşılaştıran bir kolaj yaparlar.

5. Grup “Türkiye’nin gururu, dünyanın umudu: Yeşilay” sloganını seçer. Türkiye haritası ve dünya haritası çizerek Yeşilay’ın uluslararası çalışmalarını vurgularlar.

6. Grup “Hedef: Sağlıklı nesiller” sloganıyla bir afiş hazırlar. Sigara, alkol, kumar ve teknolojinin üzerine çarpı işareti koyarlar, sağlıklı yaşam aktiviteleri (spor, kitap okuma, doğa yürüyüşü) resmederler.

7. Grup “Bağımlılık kontrol kaybıdır” sloganını görselleştirir. Bir ipi tutan el ve ipin ucundaki madde/sembollerle kontrol mekanizmasını anlatırlar.

8. Grup “Bedensel ve zihinsel sağlığını koru, Yeşilay’la kal” sloganıyla beyin ve kalp çizimi yaparlar, yanında Yeşilay amblemi koyarlar.

9. Grup “Bağımlılık zorladığında, Yeşilay YEDAM’la yanında” sloganını seçer. YEDAM logosu ve “115” danışma hattını afişe eklerler.

10. Grup “Binlerce gönüllü, bilimsel mücadele: Yeşilay” sloganıyla bir afiş hazırlar. Birçok elin birleştiği bir görsel ve mikroskop, test tüpü gibi bilimsel semboller kullanırlar.

Süre sonunda öğretmen tüm grupları tebrik eder. Vakit kalırsa gruplardan gönüllü olanlar afişlerini sunar. Etkinlik “Sağlıklıyım, Mutluyum, Yeşilay Dostuyum!” sloganıyla tamamlanır. Hazırlanan afişler okul koridorlarında veya sınıf panosunda sergilenmek üzere toplanır.

Alternatif Uygulama: Süre yetmezse afiş çalışması ödeve dönüştürülebilir veya grup çalışması yerine bireysel afiş hazırlanabilir.

Öğretmenlere Not

Etkinlik kitapçığında, sınıfın seviyesine ve süreye göre esneklik sağlanabileceği belirtiliyor. Şifre çözme etkinliğinde öğrencilerin zorlanması durumunda çözümler verilebileceği, afiş çalışmasında yaratıcılığın teşvik edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Amaç, ortaokul öğrencilerinin Yeşilay’ın tarihini, çalışma alanlarını ve bağımlılıkla mücadelenin önemini eğlenceli ve öğretici etkinliklerle kavraması.

5 Mart Perşembe günü tüm ortaokullarda eş zamanlı uygulanacak bu etkinliklerle, öğrencilerin Yeşilay’ı yakından tanıması ve bağımlılıklarla mücadele konusunda farkındalık kazanması hedefleniyor.