Yöneticiler de Öğretmenlik Meslek Kanunu (ÖMK) Kapsamında mıdır?
Kısa Cevap: Evet, Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı resmi eğitim kurumlarında görev yapan yöneticiler (okul müdürü ve müdür yardımcıları) Öğretmenlik Meslek Kanunu kapsamındadır.
Ancak bu sorunun cevabı, yöneticilerin kanun içindeki konumunu tam olarak anlamak için daha detaylı bir inceleme gerektirir. Yöneticiler, ÖMK’da hem “doğrudan muhatap” hem de “özel statüye sahip eğitim personeli” olarak yer almaktadır.
Yöneticiler de Öğretmenlik Meslek Kanunu (ÖMK) Kapsamında mıdır?
İşte yöneticilerin ÖMK kapsamındaki durumunu açıklayan detaylar:
Kapsam ve Tanım Açısından Yöneticiler
Kanunun “Kapsam” başlıklı Madde 2’si, kanunun kimlere uygulanacağını belirler. Maddenin (a) bendi açıkça şunu ifade eder:
“Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen ve yöneticileri” kapsadığını belirtir.
Ayrıca, “Tanımlar” başlıklı Madde 3’ün (o) bendinde “Yönetici” şu şekilde tanımlanmıştır:
“Öğretmen kadro ve pozisyonlarında görev yapanlardan Bakanlığa bağlı resmî eğitim kurumları ile Akademiye bağlı eğitim ve uygulama merkezlerinde müdürlük ve müdür yardımcılığı görevlerini ikinci görev kapsamında yürütenleri”
Bu tanımdan anlaşılacağı üzere:
Yöneticilik, öğretmenlik kadrosunun dışında ayrı bir kadro değildir.
Öğretmenler, asli görevlerine ek olarak (“ikinci görev kapsamında”) yöneticilik yapmaktadır.
Dolayısıyla, bir okul müdürü aynı zamanda bir öğretmendir ve ÖMK’nın getirdiği tüm hak ve yükümlülüklerden esas itibarıyla “öğretmen” sıfatıyla yararlanır ve sorumludur.
Hak, Ödev ve Sorumluluklar Açısından Yöneticiler
Kanun, yöneticiler için özel olarak bir madde ayırmıştır.
Madde 6 – Yöneticilerin Ödev ve Sorumlulukları:
Bu madde, yöneticilerin genel çerçevesini çizer. Maddeye göre yöneticiler;
Eğitim öğretim programlarının amaçlarına uygun yürütülmesini sağlamak,
Öğrencilerin gelişimine yönelik çalışmalara liderlik etmek,
Güvenli ve huzurlu bir eğitim ortamı oluşturmak için gerekli tedbirleri almak,
Eğitim kurumunun sürekli gelişimi ve kalitenin yükselmesi için çaba göstermek,
Öğretmen ve diğer çalışanlar arasında etkin bir iş bölümü yapmak ve onlara rehberlik etmekle yükümlüdür.
Aynı zamanda, Madde 5‘te sayılan ve öğretmenler için geçerli olan temel ilkeler (Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı bireyler yetiştirmek, öğrenci haklarına saygı göstermek, mesleki gelişimlerini sürdürmek vb.) yöneticiler için de geçerlidir.
Yönetici Görevlendirme ve Kariyer Basamakları
ÖMK, yönetici olma ve yöneticilik süreçlerini de doğrudan düzenlemektedir.
Madde 21 – Yönetici Görevlendirme:
İlk defa yönetici olacakların, Milli Eğitim Akademisi tarafından düzenlenen “yönetici yetiştirme programına” alınmaları zorunludur.
Bu programa, yazılı ve/veya sözlü sınavlarda başarılı olan öğretmenler kabul edilir.
Yöneticiler 4 ders yılı için görevlendirilir.
Aynı okulda aynı unvanla en fazla 8 ders yılı görev yapabilirler.
Yönetici görevlendirmeleri, “kazanılmış hak” doğurmaz. Yani, görevden alınmaları durumunda tekrar öğretmenlik görevlerine dönerler.
Madde 20 – Öğretmenlik Mesleğinde Kariyer:
Yönetici olabilmek için “uzman öğretmen” veya “başöğretmen” olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, Madde 10(5)’te “uygulama öğretmeni” olarak görevlendirilmelerde öncelik sırası başöğretmen, uzman öğretmen, en fazla hizmet süresi bulunan öğretmen şeklinde belirlenmiştir. Bu da kariyer basamaklarındaki ilerlemenin, yönetici adayı olmasa bile mesleki itibar ve yetki açısından önemli olduğunu göstermektedir.
Disiplin ve Ödül Süreçleri
Madde 24 – Disiplin Hükümleri:
Yöneticiler hakkında, öğretmenler gibi, genel disiplin hükümlerini düzenleyen 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu uygulanır.
Bunun yanı sıra, ÖMK’ya özgü bazı disiplin suçları da belirlenmiştir. Örneğin, öğrencilere menfaat karşılığı özel ders vermek veya yönlendirme yapmak, öğretmenlik mesleğiyle bağdaşmayacak davranışlarda bulunmak gibi fiiller için doğrudan “aylıktan kesme” cezası öngörülmüştür. Bu hükümler yöneticiler için de geçerlidir.
Madde 23 – Ödül:
Yöneticiler de, öğretmenlerle aynı şekilde, başarılı çalışmaları karşılığında “başarı belgesi”, “üstün başarı belgesi” ve ödül alabilirler.
Milli Eğitim Akademisi ve Yöneticiler
Madde 27‘ye göre Akademinin görevleri arasında;
Yönetici yetiştirme programlarını hazırlamak ve uygulamak,
Yöneticilerin mesleki gelişimlerine ve görevde yükselmelerine yönelik eğitim programları düzenlemek yer alır.
Bu da yöneticilerin mesleki sürekliliğinin ve gelişiminin ÖMK ile kurumsal bir yapıya kavuşturulduğunu gösterir.
Ezcümle
Öğretmenlik Meslek Kanunu, yalnızca dersine giren öğretmenleri değil, eğitim kurumlarının yönetiminden sorumlu olan okul müdürü ve müdür yardımcılarını da doğrudan kapsayan kapsamlı bir yasadır. Yöneticiler, kanun nezdinde öncelikle birer “öğretmen” olarak kabul edilir ve bu sıfatla tüm hak ve yükümlülüklere sahiptir.
Bunun yanı sıra, yöneticilik görevinin getirdiği ek sorumluluklar, görevlendirme usulleri ve disiplin hükümleri ile ÖMK içinde özel bir statüye de sahiptirler. Dolayısıyla, ÖMK’nın hükümlerini anlamak isteyen bir yönetici, hem genel öğretmenlik maddelerine hem de kendisine özel olan yöneticilik maddelerine birlikte bakmalıdır.
