Lise Yeşilay Haftası 5 Mart Uygulamalı Etkinlik Örnekleri

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 5 Mart 2026 Perşembe günü tüm okullarda eş zamanlı uygulanacak “Yeşilay’ı Tanıyalım” oturumları için lise öğrencilerine özel hazırlanan etkinlik kitapçığı, gençlerin analitik düşünme becerilerini geliştirmeyi ve bağımlılıkla mücadele konusunda derinlemesine farkındalık kazanmalarını hedefleyen uygulamalarla dikkat çekiyor. 40 dakikalık ders süresine göre planlanan etkinlikler, hareketli bir ısınma oyunuyla başlayıp karmaşık şifre çözme ve yaratıcı afiş tasarımıyla devam ediyor.

İşte liselerde 5 Mart Perşembe günü uygulanacak etkinliklerin adım adım örnekleri:

Etkinlik 1: Renk Kapmaca (Isınma Oyunu)

Süre: 5 dakika

Uygulama Örneği: Öğretmen, etkinlik öncesinde “Ek.1.1. Renk Listesi”nden sınıf mevcudu kadar renk fişi hazırlar. Küçük kâğıtlara kırmızı, mavi, yeşil, sarı, turuncu, mor, pembe, siyah, beyaz, kahverengi gibi renkleri sınıf mevcuduna göre çoğaltarak yazar ve katlar. Öğrenciler kura ile renklerini çeker. Bir öğrenci ebe seçilir. Her öğrenci müsvedde kâğıtlardan birer top yapar.

Öğretmen öğrencilere talimat verir:
“Herkese merhaba! Bugün Yeşilay’ı tanıyacağımız etkinlikler yapacağız. Önce renklerle ilgili bir oyun oynayalım. Herkes bir renk kâğıdı alsın. Ebe hariç herkes kâğıt toplarını hazırlasın. Ben size renkler veya kelimeler söyleyeceğim, siz de buna göre farklı şeyler yapacaksınız:

• Söylediğim renk kimde varsa, onlar toplarını birbirlerine atarak değiştirecek.

• ‘Rengârenk’ dediğimde herkes karışık olarak birbirine top atacak.

• ‘Yeşilay’ dediğimde ise ‘Ye-şi-lay’ diyerek 3 kez alkışlayacaksınız.

• ‘Yeşil’ dediğimde yeşil renge sahip olanlar birbirine top atacak, ‘Yeşilay’ dediğimde ise alkışlayacaksınız. Yani farklı şeyler yapacaksınız, dikkatli olup şaşırmamaya çalışın.

• Ebe de boşta kalan topu kapmaya çalışacak. Topu yakalayamayan yeni ebe olacak.”

Oyun başlar. Öğretmen sırayla komutlar verir:

• “Mavi!” (Maviler toplarını birbirine atar)

• “Kırmızı!” (Kırmızılar top atar)

• “Rengârenk!” (Herkes karışık top atar)

• “Yeşil!” (Yeşiller top atar, ebe boşta kalan topu kapmaya çalışır)

• “Yeşilay!” (Herkes “Ye-şi-lay” diyerek üç kez alkışlar)

Topu yakalayamayan öğrenci yeni ebe olur. Oyun 5 dakika boyunca devam eder. Amaç eğlenceli vakit geçirirken dikkat ve tepki becerilerini geliştirmektir, kazanan ya da kaybeden yoktur.

Alternatif Uygulama: Sınıf ortamı top atmak için riskliyse, renk değişimi gerektiğinde öğrencilerin birbirlerinin adını söylemesi istenir. Aynı rengi hatırlayamayan ebe olur.

Etkinlik 2: Şifreyi Çöz (Grup Çalışması)

Süre: 15 dakika

Uygulama Örneği: Öğretmen, sınıfı 10 gruba ayırır. Her gruba bir “Alfabe Deşifre Kartı” (Ek.1.2) ve bir “Şifreli Metin” (Ek.1.3) verir. Şifreli metinler, semboller ve işaretlerle yazılmış, Yeşilay’ın tarihçesi, çalışmaları ve bağımlılıkla mücadele programları hakkında bilgiler içeren metinlerdir.

Öğretmen talimat verir:
“Bugün Yeşilay’ı tanıyacağınızı söylemiştim. Bunun için önce şifreleri çözeceksiniz. Her grubun elinde bir şifreli metin ve bu metni çözmek için bir deşifre tablosu var. Her sembol bir harfe karşılık geliyor. Tabloyu kullanarak metninizdeki sembolleri çözün ve Yeşilay’la ilgili önemli bilgileri keşfedin. Bunun için 10 dakikanız var. Süre sonunda her grup bulduğu bilgiyi sınıfla paylaşacak.”

Gruplar çalışmaya başlar. Lise seviyesine uygun olarak şifreli metinler daha karmaşık ve bilgi açısından daha yoğundur.

10 dakika sonunda gruplar sırayla buldukları cümleleri okur:

1. Grup: “Yeşilay 1920 yılında, Kurtuluş Savaşı döneminde, gençlerimizi ve ülkemizi ele geçirmek için dağıtılan alkollü içeceklere bağımlı olunmasını önlemek için kurulmuştur. Yeşilay, ülkemizin en köklü sivil toplum kuruluşlarından biri olarak, 102 yıldan uzun bir süredir bağımlılıklarla mücadele etmekte ve sağlıklı yaşam için çalışmaktadır. İlk kurulduğunda ‘Hilal-i Ahdar’ ismini almıştır.”

2. Grup: “Daha sonra ismi ‘Yeşil Hilal’ ve ‘Yeşilay’ olarak değiştirilmiş, 1934 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhurbaşkanlığı, İsmet İnönü’nün Başbakanlığında, Bakanlar Kurulu kararıyla Yeşilay’a ‘Kamu Yararına Çalışan Dernek Statüsü’ verilmiştir. Kuruluşundan günümüze bağımlılık türleri arttıkça Yeşilay’ın da çalışma alanları çeşitlenmiştir.”

3. Grup: “Günümüzde alkol, tütün, madde, kumar ve teknoloji bağımlılığı ile mücadele eden Yeşilay, dünyada tüm bağımlılık alanlarıyla çalışan en önemli sivil toplum kuruluşlarından biridir. Tütün, madde, alkol, kumar ve teknoloji gibi bağımlılıklar sebebiyle sağlığımızın zarar görmesini engellemek Yeşilay’ın temel hedefidir.”

4. Grup: “Bağımlılık, kişinin bir madde veya eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesine benzer. Çok ciddi bir problem olan bağımlılık; kişinin bedensel ve zihinsel sağlığını olumsuz etkiler. Bağımlı kişiler, bu kadar zarar vermesine rağmen bağımlı olunan madde veya davranışı bırakmakta çok zorlanırlar.”

5. Grup: “Yeşilay, binlerce gönüllüsüyle bağımlılıklara karşı bilimsel yöntemlerle mücadele etmekte, çocuk ve gençleri zararlı alışkanlıklardan korumak için çalışmakta, sağlıklı bir toplum hedefiyle ilerlemektedir. Bunun için toplumun her kesimiyle farklı çalışmalar yürütmektedir.”

6. Grup: “Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Programı, ya da kısa adıyla TBM; teknoloji, kumar, tütün, alkol ve madde bağımlılıkları ile sağlıklı yaşam modüllerinden oluşan, başta çocuklar ve gençler olmak üzere toplumun tamamını bu konularda bilgilendirmeyi ve farkındalıklarını arttırmayı amaçlayan bir önleme programıdır.”

7. Grup: “TBM, Türkiye’de ilk defa bağımlılıkla mücadelede bu kadar büyük hedef kitleye hitap eden bir program olarak geliştirilmiştir. Program konu alan uzmanlarının desteği ile ülkenin ihtiyaçları ve mevcut şartları göz önüne alınarak geliştirilmiş olup tüm Türkiye’de uygulanmaktadır.”

8. Grup: “Eğitim programında kullanılan tüm içerikler Yeşilay Bilim Kurulu’nun da içinde bulunduğu profesyonel bir uzman kadrosu tarafından bilimsel temelli yaklaşım ile her yaş seviyesine uygun, bilimsel, kanıta dayalı ve modüler olarak hazırlanmıştır.”

9. Grup: “Benim Kulübüm Yeşilay Projesi, ilkokul ve ortaokullarda uygulanan, çeşitli etkinliklerle Yeşilay’ı tanıtan ve bağımlılıklarla mücadele konusunda öğrencilerde bilinç ve farkındalık oluşturan bir projedir. Okullarda Yeşilay Kulüpleri kurmayı ve öğrencilerin gönüllü olmasını teşvik ediyor.”

10. Grup: “Sağlıklı Nesil Sağlıklı Gelecek Yetenek Yarışması; öğrencilerin bağımlılık konularıyla ilgili farkındalıklarını artırıp onları teşvik etmek amacıyla 2011 yılından beri her yıl düzenli olarak yapılmaktadır. Afiş, resim, karikatür, kompozisyon ve şiir alanlarında düzenlenmektedir.”

Tüm gruplar cümlelerini okuduktan sonra öğretmen sorular sorar:

• “Bu bilgiler arasında dikkatinizi en çok ne çekti?”

• “Yeşilay’ın kuruluş amacı hakkında ne düşünüyorsunuz?”

• “TBM programını daha önce duymuş muydunuz?”

• “Sağlıklı Nesil Sağlıklı Gelecek yarışmasına katılmak ister misiniz?”

Öğrencilerin cevapları alındıktan sonra öğretmen Yeşilay infografik videosunu (https://www.youtube.com/watch?v=3mOSzl_iMOE) izletir ve kısa bir özet geçer. YEDAM ve 115 danışma hattı hakkında bilgi verir.

Alternatif Uygulama: Süre yetmezse şifreli metin sayısı azaltılabilir. Zorlanan gruplara çözümler verilebilir.

Etkinlik 3: Yeşilay Haftası Afiş Çalışması (Grup Tasarımı)

Süre: 20 dakika

Uygulama Örneği: Öğretmen, şifre çözme etkinliğinden sonra öğrencilere bugün öğrendiklerini pekiştirmek için afiş hazırlayacaklarını söyler.

“Şimdi bugün öğrendiklerinizi diğer insanlarla paylaşmak için Yeşilay Haftası’na özel afişler hazırlayacaksınız. Gruplarınızla önce bir slogan ya da Yeşilay’ı insanlara anlatacak bir cümle bulun. Ardından bu slogan etrafında afişlerinizi tasarlayın. Çizim yapmak zorunda değilsiniz, şema, grafik veya yazılarla da çalışma hazırlayabilirsiniz. Önemli olan mesajınızı etkili bir şekilde iletmek.”

Öğretmen her gruba büyük boy kartonlar ve renkli kalemler dağıtır. Lise öğrencileri, şifre çözme etkinliğinde öğrendikleri bilgiler ışığında daha derinlikli ve yaratıcı afişler hazırlar:

1. Grup (Tarihçe ve Köklü Geçmiş): Afişin ortasına büyük bir “102” rakamı yerleştirirler. Rakamın içine Yeşilay’ın tarihsel gelişimini gösteren bir zaman şeridi çizerler: 1920 (Hilal-i Ahdar), 1934 (Kamu Yararına Dernek Statüsü), 2026 (Günümüz). Altına “102 Yıldır Bağımlılıklarla Mücadele” sloganını yazarlar.

2. Grup (Kamu Yararına Çalışan Dernek): Atatürk’ün bir portresini ve yanında 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını simgeleyen bir belge görseli kullanırlar. “Atatürk’ün emaneti, Yeşilay’la geleceğe” sloganıyla afişi tamamlarlar.

3. Grup (Tüm Bağımlılık Türleriyle Mücadele): Bir daire çizip ortasına Yeşilay amblemi koyarlar. Dairenin etrafına alkol, tütün, madde, kumar, teknoloji sembolleri yerleştirip üzerine çarpı işareti atarlar. “Yeşilay Tüm Bağımlılıklarla Mücadele Eder” yazarlar.

4. Grup (Bağımlılık Nedir?): Bir ipi tutan el resmi çizerler. İpin ucunda sigara, şişe, oyun konsolu, kumar fişi gibi semboller vardır. İpin bir noktadan kopmuş olduğunu gösterirler. “Bağımlılık Kontrolü Kaybetmektir” sloganını eklerler.

5. Grup (Bilimsel Mücadele ve Gönüllülük): Mikroskop, test tüpü gibi bilimsel semboller ve birçok elin birleştiği bir görsel kullanırlar. “Binlerce Gönüllü, Bilimsel Mücadele” yazarlar.

6. Grup (TBM – Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Programı): Bir eğitim modülü şeması çizerler. Teknoloji, kumar, tütün, alkol, madde ve sağlıklı yaşam modüllerini gösterirler. “TBM ile Bilinçli Nesiller” sloganını kullanırlar.

7. Grup (TBM’nin Kapsamı): Türkiye haritası çizip haritanın üzerine “Tüm Türkiye’de” yazarlar. Yanına “Uzman Görüşü, Bilimsel Temel, Kanıta Dayalı” gibi anahtar kelimeler eklerler.

8. Grup (Yeşilay Bilim Kurulu): Beyin ve kitap sembolleri kullanarak bilimsel yaklaşımı vurgularlar. “Yeşilay Bilim Kurulu Onaylı” yazısıyla afişi tamamlarlar.

9. Grup (Benim Kulübüm Yeşilay): Bir okul ve kulüp afişi tasarlarlar. “Okulunda Yeşilay Kulübü Kur, Gönüllü Ol” çağrısı yaparlar.

10. Grup (Sağlıklı Nesil Sağlıklı Gelecek): Bir yarışma afişi tasarlarlar. “Afiş, Resim, Karikatür, Kompozisyon, Şiir” kategorilerini sıralarlar. “2011’den Beri Devam Eden Yarışmaya Katıl, Yeteneğini Göster” sloganını kullanırlar. Başvuru tarihleri ve detayları için Yeşilay’ın web sitesini not düşerler.

Süre sonunda öğretmen tüm grupları tebrik eder. Vakit kalırsa gruplardan gönüllü olanlar afişlerini sunar. Etkinlik “Sağlıklıyım, Mutluyum, Yeşilay Dostuyum!” sloganıyla tamamlanır. Hazırlanan afişler okul koridorlarında veya sınıf panosunda sergilenmek üzere toplanır.

Alternatif Uygulama: Süre yetmezse afiş çalışması ödeve dönüştürülebilir veya grup çalışması yerine bireysel afiş hazırlanabilir.

Öğretmenlere Not

Etkinlik kitapçığında, lise öğrencilerinin soyut düşünme becerileri göz önünde bulundurularak şifre çözme etkinliklerinin daha karmaşık, afiş çalışmalarının ise daha kavramsal ve mesaj odaklı tasarlandığı belirtiliyor. Şifre çözme etkinliğinde öğrencilerin zorlanması durumunda çözümler verilebileceği, afiş çalışmasında yaratıcılığın ve özgün fikirlerin teşvik edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Amaç, lise öğrencilerinin Yeşilay’ın tarihini, bilimsel çalışmalarını, eğitim programlarını ve bağımlılıkla mücadelenin önemini derinlemesine kavraması.

5 Mart Perşembe günü tüm liselerde eş zamanlı uygulanacak bu etkinliklerle, gençlerin Yeşilay’ı yakından tanıması, bağımlılıklarla mücadele konusunda bilinçlenmesi ve toplumsal farkındalık oluşturması hedefleniyor.